AnoBanini

قصه ي گيسوي لعبتان طرازي
                                           از شب يلدا فزون شده به درازي (اديب الممالک فراهاني)

در شب اول دی ماه که شب آغازین زمستان و طولانی ترین شب سال است؛ ایرانیان از دیرباز یکی از جشن های مهم خود را برگزار میکرده اند که یلدا یا شب چله نامیده می شود. واژه یلدا از زبان سریانی گرفته شده و به معنای تولد است. سبب نام گذاری این شب را چنین گفته اند که در پایان این شب دراز خورشید (مهر) متولد شده و تاریکی و سیاهی را از میان می برد. این جشن شاید تنها جشنی باشد که به همراه نوروز در سراسر ایران و در میان همه اقوام گرامی داشته می شود و شهر نشینان و روستائیان همگی به آن وفادارند و در این شب دست کم ساعاتی را به شب نشینی و خوردن میوه و آجیل می پردازند.

آه ما رعنا تر است از آه ماتم ديدگان
                                                    آنچنان کز جمله ي شبها شب يلدا يکي (صائب تبريزي)

میوه هایی مانند هندوانه و انار از میوه هایی است که ایرانیان از دیرباز به خوردن آنها در این شب اعتقاد داشته اند. تعریف کردن داستان توسط بزرگتر های فامیل، خواندن شاهنامه فردوسی و دیوان حافظ و اشعار سعدی و... نیز از جمله مراسم شب یلدا است که در جای جای کشور انجام می شود.

منابع:
anobanini
فارسنامه ابن بلخی
التفهیم؛ قانون مسعودی و آثار الباقیه. هر سه از ابوریحان بیرونی
لغتنامه دهخدا
آیین ها و جشنهای کهن در ایران امروز؛ محمود روح الامینی
جشن های ایرانیان؛ عسکر بهرامی
جشن های ملی ایرانیان؛ ذبیح الله صفا
ديوان اشعار، اديب الممالک فراهاني
ديوان اشعار، صائب تبريزي