AnoBanini

خلاصه مقاله
« سلطان محمود مُرد يا کشته شد ؟ » عباسقلي محمدي

يکي از منابع کار تاريخ ، بايد ادبيات باشد . تاريخ بيهقي همان قدر که ادبيات است تاريخ است . متن از نظر ادبي نخست نيازمند فهم فرهنگ و جهان بيني نويسنده و روزگار اوست . هرکس يا گروهي تاريخ را به صورت خاص خود مي بينند . آثار ادبي و تاريخي ما از نظر نوع نثر و امکان درک و فهم يکسان نيستند . سياستنامه ، تاريخ بيهقي ، تاريخ جهانگشا ، درهء نادره و تاريخ وصّاف هر يک در پله اي از پلکان اين نثربلند مرتبه قرار دارند .
قرايني در تاريخ بيهقي هست که نشان مي دهد سلطان محمود به احتمال زياد به دستور خليفه مسموم شده است . در نامه حّره ختلي به مسعود از فعل مجهول " گذشته شد " استفاده شده است . در همان جا توضيح داده شده که به نزديکان محمود اجازه ديدن جنازه او داده نشده و آن ها در حسرت ديدار او مانده اند : " که هفته اي بود تا نديده بوديم "  ( متمم " در حسرت ديدار ماندن " و جمله تعليلي " که هفته اي بود تا او را نديده بوديم " در کنار هم مي آيند )؛ و سپس بيان  اين که  محمود را در باغ پيروزي دفن کردند .
از سوي ديگر ، قراين تاريخي ديگري نشان مي دهد که محمود قصد شورش بر ضد خليفه و فتح بغداد را داشته است ، و باز به دستور و اشاره همين خليفه سلاجقه به ايران حمله کرده و حکومت غزنويان را به شرق ايران منتقل کردند .  

 تخليص و باز نويسي: نيره سليمي
منبع: مجله دانشکده ادبيات و علوم انساني دانشگاه فردوسي مشهد ، شماره اول و دوم ، سال 25 ، شماره مسلسل 96 - 97 بهار و تابستان 1371  ،  ص ص  346-355