اردبیل: قلعه قشلاق زاخور

ایران‌شناسی: استان اردبیل: مشکین شهر

قلعه قشلاق زاخور

قلعه قشلاق زاخور مشگين شهر قلعه اي قديمي و بسيار ديدني است. اين قلعه در قسمت شمالي شهرستان مشگين شهر در بخش مشگين باختري در ارتفاعات كوهستاني بسيار دل انگيز واقع در قشلاق زاخور و كنار رودخانه قره سو قرار گرفته است و براي رسيدن به آن بايد از روستاهاي پريخان، قورت تپه، قره باغلار و صاحب ديوان عبور كرد تا به آخرين روستاي اين منطقه يعني روستاي دوست بيگلو رسيد. قلعه در قشلاق همين روستا در كنار رودخانه قره سو قرار دارد. قلعه قشلاق زاخور در بين مردم قلعه "قره لر" نيز خوانده مي شود؛ زيرا در كنار آن قشلاق "قره لر" نيز واقع شده است. اين قلعه در خاور روستاي دوست بيگلو است و فاصله اش تا مشگين شهر حدود 50 كيلومتر است. راه كوهستاني قلعه از روستاي دوست بيگلو از ميان دره اي بسيار زيبا و پوشيده از بوته ها و درختچه هاي نيمه جنگلي و تنگ ارس يا سرو كوهي که در محل "پوروق" مي گويند و قره تيكان يا خارسياه و بوته هاي استپي و علوفه مرتعي و تمشک و نسترن مي گذرد. قلعه زاخور بر روي صخره هاي كوهستاني با پايه هاي مستحكم ساخته شده و ارتفاع قلعه كه از روستاي دوست بيگلو بسيار جالب و تماشايي به نظر مي رسد، حدود 200 متر است. بنا به تحقیقات آنوبانینی آثاري از قلعه بر روي صخره هاي بلند منطقه هنوز هم باقي مانده است. روي يكي از سه برج، سنگ هاي لاشه اي كه با تيشه به اشكال مكعب درآمده برج هايي احداث كرده اند كه اين سنگ ها در ده رديف از سنگ هاي محلي و تيشه اي در بنا به كار رفته اند. ملاط برج ها و باروها از ساروج و مخلوطي از آهک و خاک رس زرد رنگ است. قلعه از طرف خاور و باختر و جنوب مشرف به پرتگاهي مخوف است و تنها از يک راه كوهستاني به فراز قلعه راه وجود دارد. سلطان ساوالان در سمت جنوبي اين قلعه كاملا نمايان است. در محوطه قلعه آثار زمين ساختي به صورت دايک و سنگ هاي خروجي از نوع بازالت و نوعي گرانيت و كنگلومرا و گدازه هاي فرسايش يافته آتشفشاني به چشم مي خورد و قلعه بر روي يكي از گدازه هاي مخروطي مانند بنا شده است. در بخش جنوبي قلعه كه مشرف به پرتگاه است يک غار طولاني به ارتفاع حدود 4 متر وجود دارد و احتمال مي رود روزگاري مورد استفاده قرار مي گرفته است. داخل غار بسيار تاريک وخوفناک است. در سمت خاوري قلعه تعدادي از برج هاي فروريخته به تعداد 5 برج به چشم مي خورد كه سنگ هاي ديواره آن هنوز در محل باقي مانده است. به نظر آنوبانینی از اين برج ها به عنوان قرار گاه نگهباني استفاده مي شده است. از قراين و شواهد موجود چنين بر مي آيد كه قلعه زاخور قشلاق از آثار دوره اشكانيان بوده است و آثار نظير اين قلعه درخود شهرستان مشگين شهر، مغان و هوراند در سطح گسترده اي وجود دارد كه آغجا قلعه، برزند، ارشق و اولتان از اين جمله هستند. شكي نيست كه مشگين شهر در ادوار قبل از اسلام از نقاط معروف و منطقه تاريخي و نظامي آن روزگار بوده و آثار به دست آمده از حفاري ها كه در موزه هاي تبريز و مراغه نگهداري مي شود، دلالت بر صدق اين ادعاست. بنابراين قلعه راخور يا قره لر نيز يكي از استحكامات نظامي دروه اشكاني در منطقه بوده و بعدها نيز از اين قلعه در حفاظت منطقه دربرابر تجاوز دشمنان بهره مي جستند. به خصوص اين كه، اين قلعه در منطقه اي قرار گرفته كه از فراز آن مي شود بر همه جهات، حتي نقاط بسيار دور مسلط شد.

نویسنده:
غلامرضا نورمحمد نصرآبادي
منابع:
eloghlynasrabadi (dot) blogfa (dot) com