فارس

ایران‌شناسی: استان فارس

فیروزآباد

شهرستان فیروز آباد با وسعتی حدود 3575 کیلومتر مربع در جنوب غربی استان فارس و حدود 95 کیلومتری جنوب شیراز قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا 1600 متر و ارتفاعات عمده آن به صورت دو رشته کوه با جهت شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده است. وجود این ارتفاعات باعث گردیده که این منطقه از آب و هوایی معتدل برخوردار باشد.
شهرستان فیروزآباد از جمله شهرهای پرجاذبه اما به نظر آنوبانینی گمنام در زمینه گردشگری و توریسم می باشد. شهری كه امروزه فیروزآباد نامیده می شود، پیش از آن شهر گور نام داشته است. بر اساس منابع تاریخی معتبر، شهر گور یا جور را اردشیر بابكان (بنیانگذار سلسله ساسانی) بنا کرد و آنرا تختگاه خود قرار داد. پس از مرگ اردشیر به سال 241 میلادی، الگوی ساختمانی این شهر كه دایره ای شكل بوده مورد تقلید فراوان واقع گردیده و تا سده های میانه، نزدیك به چهار صد شهر بدین صورت ساخته شد.
ابن بلخی كه یك هزار سال قبل فارسنامه را تالیف كرده است می نویسد: "فیروز آباد كه قدیم آنرا گور می نامیدند، به روزگار كیانیان، شهر بزرگی بوده و حصاری عظیم داشت. اسكندر ذوالقرنین چون به پارس حمله كرد چندان كه كوشید نتوانست به حصار شهر گور رخنه كند، لذا جهت رودی را كه از سر كوه می آمد، به طرف شهر برگرداند و در شهر جاری ساخت تا آنكه تمام شهر گور در آب غرق شد".
فیروزآباد نسبت به زمین های اطرافش در گودی واقع شده، لذا با آب رودخانه ای كه اسكندر در شهر جاری ساخت؛ این شهر به یك دریاچه تبدیل شد. این دریاچه قرن ها باقی بود تا این كه اردشیر با تمهیداتی آب دریاچه را تخلیه كرد و شهر جدیدی به جای شهر گور بنا نهاد.
حکیم ابوالقاسم فردوسی در مورد خشک کردن چشمه (دریاچه) مزبور و بنا و آبادانی این شهر توسط اردشیر در شاهنامه توضیح داده که در ابیاتی از آن می فرماید:

یکی شارستان کرد پر کاخ و باغ
                                                  بدو اندرون چشــــمه و دشت و راغ
بر آورد از چشــــــــمه آتشکده
                                                 بدو تازه شــــــد مهر و جشن سده
همی راند از کـوه تا "شهر گور"
                                                 شد آن شارستان پر سرای و ستور (شاهنامه)

از آن پس این شهر اردشیر خوره نامیده شد. این شهر مجددا در زمان حمله اعراب به ایران ویران شد. زمانی كه عضدالدوله دیلمی (گیلانی) بر اعراب حاکم بر این شهر تسلط پیدا كرد، به آبادانی ویرانه ها همت گماشت و از آن به بعد این شهر فیروزآباد نامیده شد.
اماکن تاریخی و زیارتی این شهرستان شامل: قلعه دختر، آتشکده مناره شهرگور، نقش تنگاب، امامزاده بزرگ در میمند، امامزاده اسماعیل، بی بی حور، بی بی نور، امامزاده شاه حیدر و امامزاده شعیب می باشد. اماکن سیاحتی این شهرستان نیز عبارتند از رودخانه تنگاب، تنگ خرقه، تنگ هایقر، چشمه حنیفقان (چهل چشمه)، رودخانه کنارسیاه، چشمه زنجیران، تنگ رودبال، دانال بهشت خرقه، جنگلهای طبیعی دشت موک و دشت کل.

منابع:
sums (dot) ac (dot) ir
شاهنامه، فردوسی

کاخ ارشیر بابکان (آتشکده ساسانی فیروزآباد)

اردشیر بابکان پس از پیروزی بر اردوان پنجم در نزدیکی شهر گور در مجاورت برکه ای بزرگ، یکی از مهمترین و باارزش ترین بناهای دوره ساسانی را با استفاده از مصالح سنگ و گچ ساخت. ساختار اصلی کاخ ارشیر سه بخشی است که شامل یک ایوان رفیع که چهار تالار بزرگ بر آن عمود شده اند. این قسمت از طریق پلکانی با برکه مرتبط می شده است. سه تالار گنبددار در پشت این بخش که با یکدیگر و ایوان و تالارها ارتباط دارد ایجاد گردیده. فضای داخلی دارای تزئینات گچبری با الگوگیری از نمونه های هخامنشی است. بالای گنبدها نیز باز است.

ادامه مطلب »

شهر باستانی گور

شهر گور در 50 كیلومتری شرق میمند و 6 كیلومتری شمال فیروزآباد واقع شده است. این شهر که شهری دایره ای بوده است به دستور اردشیر بابکان ساسانی ساخته شده است. کاوش های باستان شناسی در این شهر برای نخستین بار توسط "دیتریش هوف"، باستان شناسی آلمانی آغاز شد. قدیمی‌ترین رصدخانه ایران، بنابر تحقیقات آنوبانینی در کنار نقوش رنگی شاهزادگان ساسانی در شهر گور فیروزآباد قرار داشته است.

ادامه مطلب »

قلعه دختر

قلعه دختر فیروزآباد فارس، از بناهای ماندگار دشت تاریخی فیروزآباد می باشد که از دوران ساسانیان به یادگار مانده است. این قلعه در آستانه دره تنگ آب و در نقطه ای که شیب زمین در آن، یک دروازه طبیعی را به وجود آورده، قرار گرفته است. قرار گرفتن این کاخ بر فراز دشت؛ امکان نظارت بر راه کف دره را که به فیروزآباد منتهی می شود، فراهم آورده است. فاصله دژ دختر از شهر فیروزآباد کنونی حدود 6 كیلومتر می باشد.

ادامه مطلب »