قم

ایران‌شناسی: استان قم

قم

شهرستان قم مرکز استان قم و یکی از شهرهای مهم ایران به حساب می آید. در مورد قدمت باستانی قم حرف و حدیث های ضد و نقیض فراوان است. برخی قائل به قدمت شهر قم هستند و آنرا از بلاد باستانی دانسته و به شواهد و قرائنی هم استدلال نموده اند، از قبیل ذكر "زعفران قمی" در كتابی كه مربوط به عصر ساسانیان است و نیز آمدن نام قم در شاهنامه فردوسی. قدیمی ترین منبعی كه قم را از شهرهای مستحدثه اسلامی معرفی كرده سفرنامه منسوب به "ابی دلف" است.

تصاویری از شهر قم؛ عکس از مصطفی معراجی

به هر حال آنچه مسلم است؛ وجود مزار مطهر حضرت معصومه، دلیل رونق و آبادانی این شهر گشته و بعد از دفن حضرت معصومه (س)، قم رونقی بسزا یافت و پناهگاه مطمئنی برای دوستان اهل بیت و شیعیان گردید. از آن زمان به بعد مردم به تدریج منازل خود را به مدفن حضرت معصومه (س) نزدیك كردند تا از زیارت قبر ایشان بهده مند گردند. همچنین علماء و دانشمندان زیاری در جوار كریمه اهل بیت (س) پرورش یافتند و به نشر و گسترش اسلام پرداختند.

منابع:
anobanini
masoumeh (dot) com
جغرافیای استان قم، وزارت آموزش و پرورش

باغ گنلد سبز قم؛ مقابر باغ گنبد سبز

در انتهای خیابان چهار مردان قم، جنب گلزار شهدا و در بخش شرقی شهر، درون باغی کوچک موسوم به باغ گنبد سبز، سه اثر تاریخی از قرن هشتم هجری به جای مانده است. این منطقه در محلی که به دروازه کاشان مشهور است و گنبدهای آن نیز به گنبدهای دروازه کاشان معروف می باشند قرار دارد. با توجه به کتیبه های تاریخی موجود، دو گنبد از این مجموعه محل دفن خاندان فرمانروایان مستقل قم در قرن هشتم هجری قمری است.

ادامه مطلب »

امام زاده جعفر

امامزاده جعفر مدفن يكي از فرزندان امام كاظم (ع) به شمار مي رود. بنای این امام زاده با جداري از تخته سنگ هاي بلند و كم حجم و ملات گچ ساخته شده و قاعده آن از بيرون به شكل برج است. زيارتگاه در ابتدا از داخل نيز به صورت برج بود كه در تعميرات و تزيينات عهد صفوي جدار دروني آن به صورت هشت تركي در آمد.

ادامه مطلب »

حرم حضرت معصومه (بارگاه و مدفن حضرت معصومه خواهر امام رضا در در شهر قم)

نام شریف آن بزرگوار فاطمه و مشهورترین لقب آن حضرت، "معصومه" است. پدر بزرگوارش امام هفتم شیعیان حضرت موسی بن جعفر (ع) و مادر مكرمه اش "نجمه خاتون" است. آن بانو مادر امام هشتم نیز هست، لذا حضرت معصومه (س) با حضرت رضا (ع) از یك مادر هستند. ولادت آن حضرت در روز اول ذیقعده سال ١٧٣ هجری قمری در مدینه منوره واقع شده است. دیری نپایید كه در همان سنین كودكی مواجه با مصیبت شهادت پدر گرامی خود در حبس هارون در شهر بغداد شد؛ لذا از آن پس تحت مراقبت و تربیت برادر بزرگوارش حضرت علی بن موسی الرضا (ع) قرار گرفت.

ادامه مطلب »

مسجد مقدس جمکران (مسجد جمکران قم)

مسجد جمکران یکی از زیارتگاه های مهم استان قم و در عین حال کل کشور است که هر شب چهارشنبه هزاران نفر از نقاط مختلف کشور عزیرمان به قصد زیارت و راز و نیاز با پروردگار عازم آنجا می شوند. تاریخچه ساخت بنای اولیه مسجد به سال 373 ه. ق. باز می گردد که در اثر الهام غیبی به یکی از علمای آن زمان؛ وظیفه ساخت مسجد بر عهده وی گذاشته می شود. در اینجا خلاصه ای از ماجرای اتفاق افتاده برای این عالم را به صورت اختصار ذکر می نماییم*.

ادامه مطلب »

موزه آستان مقدس حضرت معصومه؛ قم

موزه آستانه مقدس حضرت معصومه (س) یكی از ذخایر مهم و ارزشمند تاریخی و هنری میهن اسلامی ما محسوب می گردد و به عنوان تنها موزه استان قم از اهمیت ویژه ای برخوردار است. موزه آستانه مقدس از بین 125 موزه موجود در كشور، یكی از قدیمی ترین ها محسوب می شود كه در آبان ماه سال 1314 شمسی در محوطه داخلی حرم مطهر و محل فعلی مسجد شهید مطهری تأسیس گردید.

ادامه مطلب »

مسجد جامع قم (مسجد جامع شهر قم)

مسجد جامع شهر قم در زمره مساجد دو ایوانی با پلان مربع مستطیل است. اسكلت اصلی گنبد خانه متوازن آن، متعلق به نیمه نخستین قرن ششم هجری قمری است. این مسجد پس از مسجد امام حسن عسكری (ع) قدیمی ترین مسجدی است كه در قم بنا گردیده است. به اعتبارمتون معتبر تاریخی، تاریخ احداث بنای كنونی گنبدخانه در سال 529 هجری قمری است كه از تعمیرات عصر فتحعلی شاه در كتیبه های گچبری به وضوح نمایان بوده است.

ادامه مطلب »

مدرسه فیضیه قم

مدرسه فیضیه یكی از پرآوازه ترین حوزه های علوم دینی در ایران و جهان است. این مدرسه از نیمه اول قرن سیزدهم هجری قمری جایگزین بنای "مدرسه آستانه" شده و به اعتبار متون معتبر تاریخی از اواسط قرن ششم هجری قمری وجود داشت. این مدرسه دارای چهار ایوان است و در دو طبقه با 40 حجره تحتانی متعلق به عصر قاجار و 40 حجره فوقانی متعلق به قرن چهاردهم هجری قمری است كه با هدایت حضرت آیت الله حائری یزدی (ره) برفراز حجره های پیشین در گرداگرد حیاط مركزی بنا شد.

ادامه مطلب »

مسجد جامع امام حسن عسگری

در ابتدای خیابان آستانه و جنب رودخانه، مسجد نسبتا بزرگی قرار دارد كه منسوب به امام یازدهم شیعیان است و در قرن سوم هجری قمری، احمد بن اسحاق قمی وكیل و نماینده امام حسن عسگری (ع) به امر آن حضرت در آن را بنا نموده است. این مسجد محل تدریس آیت الله محمد تقی خوانساری بود كه شخصیت هایی مثل امام خمینی (ره) و آیت الله اراكی (ره) از شركت كنندگان در این درس بودند.

ادامه مطلب »

بازار تیمچه قم

تیمچه قم در جبهه شمالی راسته بازار قم واقع شده و از آثار ارزشمند هنر معماری دوران اسلامی ایران محسوب می شود كه به دست هنرمند برجسته عصر ناصری، "استاد حسن قمی" در سال 1301 هجری قمری طراحی و اجرا شده است. بانی این بنای عظیم مرحوم حاج سید محمود طباطبایی تاجر بزرگ قم و پدر مرحوم حاج آقا حسین طباطبایی قمی بوده است.

ادامه مطلب »