گیلان: بقعه شیخ زاهد گیلانی

ایران‌شناسی: استان گیلان: لاهیجان

بقعه شیخ زاهد گیلانی

این بقعه در قریه "شیخانور" یا "شیخانه‌بر" در سه كیلومتری شرق لاهیجان در دامنه كوه و در میان مزارع سرسبز چای واقع شده است و مدفن "شیخ زاهد تاج‌الدین ابراهیم‌گیلانی" از معاریف و دراویش بزرگ و از اساتید "شیخ صفی‌الدین اردبیلی" است. "شیخ زاهد" در سال 711 ه. ق. فوت نمود. بعدها به سال 892 ه. ق. "سلطان حیدر صفوی" به سبب خوابی كه دیده بود، با معماران و نجارانی كه از شهر شیروان، با كشتی به گیلان منتقل شده بودند، این بنا را ساخت و جسد شیخ را به آن‌جا منتقل كرد. بنای بقعه با دو اتاق مربع و مستطیل شكل، در كنار هم قرار گرفته‌اند. در كنار اتاق‌ها، در سمت شمال، ایوان طویلی با هفت فیلپا، در شرق حرم، ایوانی با 6 فیلپا و در حاشیه و قسمت جنوبی همین اتاق نیز ایوان دیگری با 6 فیلپا دیده می‌شود. ازاره دیوارهای ایوان‌ها تا ارتفاع 115 سانتی‌متری با كاشی‌كاری هفت‌ رنگ عصر قاجار تزئین شده است. طاقچه‌هایی با طاق جناقی در قسمت‌های مختلف ایوان به چشم می‌خورد. بر روی صندوق پوشاننده قبر، تاریخ 822 ه. ق. و نام "سیدرضی‌بن مهدی باشكجانی" دیده می‌شود. دو قبر در این اتاق و دو قبر دیگر در اتاق دوم جای گرفته كه آن‌ها را به "غلام شیخ" و نیز یكی از فرزندان تیمور نسبت می‌دهند. كف اتاق حرم، كاشی‌كاری است و ازاره دیوار اتاق آرامگاه تا ارتفاع 143 سانتی‌متر با كاشی‌هایی به ابعاد 12 سانتی‌متر منقوش به نقش گل و بوته زرد و آبی تزئین شده است. از زیباترین قسمت بنا باید به گنبد هرمی و هشت ترك اشاره كرد كه شیب تند آن به دلیل عبور سریع آب باران تهیه شده و سطح حره را با كاشی‌كاری زرد و آبی، سفید و سیاه، با نقوش هندسی و گل‌دار پوشانده‌اند. اطراف گنبد و دیگر نقاط بنا را با سفال پوشش داده‌اند. بقعه شیخ زاهد گیلانی، متعلّق به قرن نهم هجری بوده و دارای شماره ثبت ملّی 824 سازمان میراث فرهنگی و گردشگری كشور است.

نویسنده: امید ساعی
منبع:
iran-shahr (dot) ir