هرمزگان

ایران‌شناسی: استان هرمزگان

استان هرمزگان

استان هرمزگان با وسعت حدود 71193 کیلومتر مربع؛ معادل 3/4 درصد مساحت کشور را به خود اختصاص داده است. این استان در جنوب کشور قرار گرفته و از شمال به استان کرمان، از جنوب به آبهای نیلگون خلیج فارس، از شرق به استان سیستان و بلوچستان و از غرب به استانهای فارس و بوشهر محدود شده است. استان هرمزگان دارای 11 شهرستان، 21 مرکز، 29 بخش، 76 دهستان و 1908 آبادی دارای سکنه است.

نقشه تقسیمات استان هرمزگان؛ عکس از سازمان نقشه برداری کشور

در تقسیمات كشوری بیشترین گستره استان هرمزگان تا سال 1345 در محدوده استان کرمان قرار داشت. در سال 1346 این این بخش، از استان کرمان جدا شد و به استان ساحلی و سرانجام در سال 1355 به استان هرمزگان تغییر نام پیدا كرد.
تاریخ این منطقه و زندگی مردمان ساكن در آن در واقع بخشی از تاریخ خلیج فارس بوده و با آن پیوندی ناگسستنی یافته است.
بنا بر تحقیق آنوبانینی پیش رفتگی اقیانوس هند كه امواج آن بر كناره استان های سیستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و خوزستان بوسه می زند از زمان هخامنشیان به نام خلیج فارس خوانده می شده است. نزدیكی خلیج فارس به پایتخت دولت هخامنشی باعث توجه آنها به این محدوده نیلگون شده و تسلط بر آنرا در جهت حراست از كیان خود ضروری می دانستند. از اینرو برخی از مورخان بر این باورند كه بندرعباس در دوره هخامنشی وجود داشته و دارای اهمیت بوده است. این عنایت تا سلسله های بعدی نیز استمرار یافته به طوریكه طبق اسناد موجود تاریخی در دوران داریوش هخامنشی و انوشیروان ساسانی، كشتی های تجاری از خلیج فارس و بنادر آن استفاده كرده و تا مرزهای سیلان و حتی چین را در می نوردیدند.
بندرلنگه نیز در دوره هخامنشی از بنادر مهم تجاری خلیج فارس بوده كه به دلایل تاریخی دستخوش سیر قهقرایی می گردد تا مجددا در قرون اخیر این بندر همراه با بندر كنگ (با ضم کاف) كه در 5 كیلومتری آن قرار دارد دارای اهمیت تجاری شود. این بنادر در دوران سلسله های زندیه و قاجاریه، مركز تجارت مروارید بوده و از رونق اقتصادی شایان توجهی برخوردار می شوند؛ به نحوی كه بندر كنگ در دوره قاجار به عروس بنادر اشتهار می یابد. جهانگردان عرب و اروپایی در سفرنامه های خود از رونق تجارت بازارهای بزرگ و نظافت كوی و برزن این شهرها سخن گفته اند. بر طبق این سفرنامه ها در هرمز قدیم كوچه ها را با حصیر و حتی در بعضی نقاط با قالی فرش می كرده و برای جلوگیری از گرمای آفتاب پرده های كتانی زیبا بر پنجره ها می آویختند. صدور انواع كالاهای تجارتی مانند نیشكر، نیل، مروارید و فرآورده های كشاورزی و دامی از هرمز به هند و اروپا خود نشان از آبادانی این شهر می دهد. گفته شده كه برای تیمور لنگ گوركانی بهترین انواع لولو و مروارید را از هرمز به ارمغان می آوردند. بعضی از آثار تاریخی به جا مانده در استان كه هر كدام مربوط به دوره ای از تاریخ دیرپا و پرفراز و نشیب این خطه است منعكس كننده قدمت، دیرنگی و شكوفایی تمدن آن است. هر چند بیشتر آثار باستانی استان مربوط به دوران صفویه و بعد از آن است و اكثر بناهای قدیمی دستخوش تطاول طبیعت شده و یا با هجوم و تاراج اقوام تجاوزگر از میان رفته، ولی بعضی از این آثار به جا مانده مانند قلعه فین كه تاریخ بنای آنرا زمان اردشیر بابكان می دانند و یا خرابه های شهر باستانی خریس در قشم كه مربوط به دوره مادها است؛ این حقیقت را كه منطقه هرمزگان نیز از گذشته كانون و پذیرای تمدنی كهن بوده، به اثبات می رساند.
پس از رخداد رنسانس و به ویژه انقلاب صنعتی كه نتیجه تبعی آن رشد كشورهای اروپایی و گسترش استعمار و تجاوزگری در جهان بود؛ اقیانوس هند، آنچنان که آنوبانینی دریافته است؛ خلیج فارس و بنادر و جزایر واقع در آن مورد هجوم غرب قرار گرفت. پرتغالی ها نخستین اروپائیانی بودند كه اولین كشتی های خود را به فرماندهی واسكودوگاما در سال 1498 میلادی و ناوگان بعدی را به فرماندهی البوكرك در سال 1507 میلادی به خلیج فارس اعزام داشتند. در سال 914 هجری شمسی كه حكومت مركزی ایران ضعیف و دستخوش تفرقه و بی سیاستی بود، جزیره هرمز به تصرف ارتش متجاوز پرتغال درآمده و سیف الدین، حاكم جزیره در نبردی نابرابر شكست خورد و متواری شد. پرتغالی ها بیش از یك قرن بر هرمز، كیش و بندرعباس مسلط بوده و مقدرات مردم آنرا در دست خود گرفتند. سایر دول استعمارگر اروپا نیز مانند انگلیس و هلند و حتی فرانسه در كسب منافع تجاری از همتای پرتغالی خود عقب نمانده و هر یك به نوبه خود سهمی از این خوان گسترده می خواستند تا اینكه سرانجام در سال 1031 هجری قمری، شاه عباس صفوی با استفاده از رقابت موجود بین دول فوق و توسط سردار خود امام قلی خان با اقدام نظامی به سلطه 117 ساله پرتغالیها خاتمه داد. به پاس این پیروزی؛ بندر گمبرون به نام بندرعباس خوانده شد و رونق خود را از آن زمان آغاز كرد.

منابع:
anobanini
hormozganmet (dot) ir
istta (dot) ir
shahd0ala (dot) persianblog (dot) com
fa (dot) wikipedia (dot) org

قشم

جزیره قشم بزرگ ترین جزیره خلیج فارس است که از طبیعتی شگفت انگیز و پیچیده برخوردار می باشد. دوستداران طبیعت؛ جاذبه های طبیعی این جزیره را عجایب هفتگانه می خوانند و عقیده دارند در پهنه ای 1400 كیلومتر مربعی، وجود چنین طبیعتی تنها با واژه "بی نظیر" قابل توصیف است. جزیره قشم علاوه بر برخورداری از ویژگی های طبیعی، از موقعیت خاص استراتژیك در صحنه سیاست نیز برخوردار است.

ادامه مطلب » قشم

کیش

جزیره کیش یکی از مناطق توریستی خلیج فارس و استان هرمزگان می باشد که سالانه صدها هزار نفر برای گذراندن تعطیلات خود به این جزیره زیبا سفر می کنند. این جزیره با داشتن دریای پاک و زلال، سواحل شنی دیدنی، شبهای زیبا، مراکز خرید عالی و اماکن تفریحی زیادی همچون شهر تاریخی حریره، کشتی یونانی، ساحل تفریحی، باشگاه ورزشهای دریایی، پارک دلفینها، قایق کف شیشه ای، آکواریوم، شهر زیرزمینی و... اقامت مسافران را فراموش نشدنی و خاطره انگیز می کند.

ادامه مطلب » کیش

بندر کنگ

بندر کنگ (با ضم کاف) در 6 کیلومتری شرق بندر لنگه قرار دارد و دارای وسعت تقریبی 10 کیلومتر مربع و ارتفاع 5 متر از سطح دریا می باشد. بنا به تحقیق آنوبانینی تاریخ دقیق از بنای این شهر وجود ندارد؛ اما آنچه مسلم است در روزگاران دور، این بندر شهر آباد و معروف بوده است. کنگ به معنای مرد "قوی هیکل" و در گویش محلی به ثمر و میوه نخل، زمانی که سرخ یا زرد شده و قابل خوردن است گفته می شود.

ادامه مطلب » بندر کنگ

بندرلنگه

گمان می‌رود كه بندر "گوگانا" همان بندر لنگه امروزی باشد كه در دوران حكومت هخامنشیان از بنادر معتبر تجاری محسوب می‌شده است؛ ولی در اثر تغییر و تحولات تاریخی و عدم توجه، این بندر كم‌كم رو به انحطاط گذارده و از رونق آن كاسته شده است. در سال 1638 میلادی "تاورنیه"؛ سیاح فرانسوی طی سفر از بصره به بندر لنگه، مدت دو روز در این بندر اقامت نموده و از آن به خوبی یاد كرده است.

ادامه مطلب » بندرلنگه

بندرعباس

شهر بندر عباس مرکز شهرستان بندر عباس است. وسعت این شهر که در ساحل خلیج فارس واقع شده حدود 45 کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا 10 متر می باشد. در تقسیمات فعلی کشوری، شهر بندر عباس مرکز استان هرمزگان و یکی از مهمترین مراکز استراتژیکی و تجاری ایران در جوار خلیج فارس و دریای عمان می باشد. این شهرستان از سمت شمال به شهرستان حاجی آباد و از سمت شرق به شهرستان های میناب و رودان، از غرب به شهرستان بندر لنگه و از جنوب به خلیج فارس و جزیره قشم محدود می باشد.

ادامه مطلب » بندرعباس

جزیره هرمز

جزیره بیضی شکل هرمز که طول محیط آن حدود ۶۰۰۰ متر می باشد در مدخل خلیج فارس و به فاصله ۸ کیلومتری بندرعباس قرار دارد. این جزیره را به علت موقعیت جغرافیایی آن (مجاورت با تنگه هرمز)، کلید خلیج فارس می دانند. همین موقعیت است که آنرا از نظر سوق الجیشی و بازرگانی از اهمیت خاصی برخوردار ساخته است. آلبوکرک دریاسالار پرتقالی در سال ۸۸۶ ه. ش. (۱۵۰۷ م.) آنرا تصرف نموده با ایجاد استحکامات نظامی بیش از یک قرن بر کرانه های خلیج فارس تسلط داشته است.

ادامه مطلب » جزیره هرمز