کرمانشاه: طلاق گرا (طاق شیرین، پاتاق)

ایران‌شناسی: استان کرمانشاه: سرپل ذهاب

طلاق گرا (طاق شیرین، پاتاق)

بناي طاق گرا یا طاق شیرین در گردنه پاتاق بر سر راه كرمانشاه به سرپل ذهاب و در 15 کیلومتری شهرستان سرپل ذهاب در كنار راه باستاني سنگفرشي بنا شده كه فلات ايران را به بين النهرين ارتباط مي داده است. به علت تغيير مسير، اين راه و بناي تاق گرا اكنون در شيب هاي پائين جاده آسفالته قرار گرفته است. از نظر معماري، بناي تاق‌گرا، فضاي ايوان مانندي است كه تماماً از سنگ ساخته شده است.
اين بناي مستطيل شكل به ابعاد 86/4*70/7 متر است كه ورودي آن به طرف جنوب و مشرف بر جاده سنگفرش باستاني است. از لحاظ ساختاري، اين بنا به وسيله بلوك هاي سنگي ساخته شده است كه به صورت مكعب مستطيل تراشيده شده اند. مصالح داخلي ديوارها نيز از لاشه سنگ و ملاط گچ است.

طاق گرا؛ سرپل ذهاب

ديوارهاي جناحين اين بنا تا حدودي بلندتر ساخته شده اند تا بتوانند سقف تاق را كاملاً مسطح نمايند. ارتفاع كف بنا از سطح زمين 20/1 متر و ارتفاع از كف تا لبه قوس 92/5 متر و از لبه قوس تا زير گيلويي اول 20/1 متر است. همچنين بلندي افريز اول 60 سانتي متر است كه بر روي آن يك رديف بلوك سنگي ساده به بلندي 45 سانتي متر قرار گرفته است. بر روي اين بخش، سنگ هاي تزئيني افريز دوم قرار دارد. همچنين در بالاترين بخش بر روي لبه بام بنا، يك رديف كنگره به ارتفاع 92 سانتي متر قرار گرفته است. بنابراين ارتفاع بنا از سطح زمين تا بالاترين نقطه 7/11 متر است. همچنين عرض دهانه طاق 10/4 متر و عمق آن 10/3 متر مي باشد . ديوارهاي داخلي اين بنا به وسيله نقوش هندسي حجاري شده است .
در مورد زمان ساخت اين بنا اختلاف نظرهايي وجود دارد برخي آن را به دوره اشكاني و برخي ديگر آن را به دوره ساسانی نسبت ميدهند. اما آنطور که از مدارک باستانشناسی به دست آمده ظاهرا این بنا در اواخر دوره ساسانی و احتمالا زمان حکومت خسرو دوم (628-590م) ساخته شده است. اگرچه تاکنون کارکرد واقعی این بنا مشخص نشده، اما برای آن کارکردهای متفاوتی از جمله "یادگار احداث راه کاروانرو"، "توقف گاه موکب شاهی"، "اریکه سلطنتی"، "پاسگاه مرزی" و "بنای یادبودی از پیروزی" ذکر کرده اند.

طاق گرا؛ سرپل ذهاب

برای دیدن این اثر، حدود 200 متر بعد از ایست بازرسی معروف پاطاق وارد جاده فرعی در سمت چپ جاده اصلی شده و پس از طی مسافتی حدود 500 متر می توان به محل مورد نظر رسید. در صورتی که ماشین نداشتید، کمی بعد از ایست بازرسی، نزدیک جاده ریجاب پیاده شوید و با احتیاط از سمت چپ جاده پایین بروید.

منابع:
anobanini
پراکنده...