خوزستان

ایران‌شناسی: استان خوزستان

دزفول

شهر دزفول در ‌142 كیلومتری شمال اهواز قرار دارد. دزفول یا "دژپل" و به روایت محلی "دس بیل"، یکی از آبادترین شهرهای استان خوزستان می باشد که چه به لحاظ تاریخی و چه به لحاظ اقتصادی و کشاورزی؛ رونق و رواج شایان توجهی در این استان داراست. وجه تسمیه "دزفول" به سبب پلی ذکر شده که در این شهر با دوازده طاق و چشمه بر روی رودخانه دز به روزگار شاپور اول ساسانی بنا شده است. البته محققینی همچون "اصطخری" آنرا پل "اندامش" نیز نام نهاده اند که وجه تسمیه شهر اندیمشک کنونی را تشکیل می دهد.
در قرن چهارم هجری قمری شهر دزفول به "قصر روناش" معروف بوده و "مقدسی" مورخ سرشناس از آن به نام شهر "قنطره" یعنی "پل" یاد می کند. شبکه های عالی آبیاری و به کارگیری و مهار آب در جهت تولید انرژی به زیباترین شکلی برای آسیاب کردن غذای عشایر و ساکنین منطقه در بستر رود خروشان دز در نزدیکی پل، خلاقیت های ویژه معماری این منطقه را می رساند. علاوه بر این معماران دزفولی در ساخت قلعه شوش و قلاع دیگر استان سرآمد بوده اند. دزفول به زراعت "نیل" جهت رنگ آمیزی و پرورش قلم نی شهره بوده که این فرآورده تا هند و قسطنطیه نیز صادر می شده است. این شهر برای برقراری ارتباط بین پایتخت جدید یعنی جندی شاپور و شوشتر ساخته شد و پل آن بر رودخانه دز هم اکنون نیز قابل استفاده است و مردم این شهر هنوز از آن آمد و شد می کنند.
از قدیمی‌ترین آثار تاریخی شهر می توان به محوطه های پیش از تاریخ، شهر قدیمی جندی شاپور (اولین مركز دانشگاهی ایران)، پل ساسانی (با 14 دهانه اصلی و 12 دهانه فرعی)، بافت زیبای معماری سنتی و بناهای قدیمی اشاره نمود. آسیاب های دزفول، مسجد جامع، ‌بقعه سبز قبا، بازار قدیم شهر، مسجد لب خندق، بقعه شاه ابوالقاسم، مجموعه تاریخی شاه ركن‌الدین، بقعه محمد بن جعفر طیار، بقعه رودبند و خانه تیز نو (اداره میراث فرهنگی دزفول)؛ از جمله مناطق دیدنی و تاریخی این شهرستان به شمار می‌آیند.

منابع:
ostan-kz (dot) ir
ranyad (dot) ir
istta (dot) ir

آرامگاه یعقوب لیث صفاری

یعقوب لیث صفاری، سرسلسله صفاریان بود که بر علیه ظلم و ستم خلفای عباس قیام نمود. آرامگاه یعقوب لیث صفاری، در روستای شاه‌آباد در ده کیلومتری دزفول، سمت راست جاده دزفول به شوشتر قرار دارد. این آرامگاه در میان اهالی به نام "شاهزاده ابوالقاسم" شناخته شده است.در کنار این آرامگاه بازمانده‌های شهر گندی شاپور دیده می‌شود.

ادامه مطلب »