تهران

 ایران‌شناسی: استان تهران  

  ری  

از خاک ری در گوش جان، آواز اقدس می رسد
                                          بانگ انا الّهی از آن ارض مقدس می رسد (ادیب الممالک فراهانی)

شهرستان ری در جنوب در ناحيه دشتی استان تهران واقع شده و تنها كوه بی بی شهربانو در شمال شرقی و كوه آزاد در 21 كيلومتری جنوب غربی آن قرار گرفته است.


نمایی از شهر ري؛ عکس از آنوبانینی
نمایی از شهر ری


سابقه تاریخی و قدمت سکونت در این منطقه به دوره قبل از اسلام باز می گردد. در حدود 3000 سال ق. م سلوكوس، نام "اورويوس" را بر ری نهاد. در زمان اشكانيان اين نام به "ارساكيا" و "ارشكيه" تغيير يافت و در زمان حكومت ساسانيان به "ری" تبديل شد. با وجود آثار همانند باروی ری بَرين (به معنای دیوار ری علیا)، که مربوط به دوران پیش از ميلاد است؛ اغلب آثار باستانی این منطقه، مربوط به دوره صفویه و قاجاری است که در روستاهای منطقه پراکنده اند.
شهرستان ری را می توان به عنوان یکی از قطب های گردشگری استان تهران معرفی کرد که تمرکز جاذبه ها و مجاورت آنها با یکدیگر و سهولت دسترسی به شهر بر پتانسیل گردشگری منطقه افزوده است. مهمترین جاذبه شهرستان ری در سطح ملی، آرامگاه شاه عبدالعظیم حسنی می باشد. آتشگاه های قديمی، تپه های باستانی، قلعه های قديمی و دیگر مناطق تاريخی از مهم ترین ديدنی های شهرستان ری به شمار می آیند که از قدمت تاريخی و اهميت فراوان برخوردارند.
اين شهر از كشمكش های مذهبی آسيب بسيار ديد و در سال 617 ه. ق. مردم آن، در تاخت و تاز مغولان قتل عام شدند. هنوز آثار حمله ددمنشانه مغولان از بين نرفته بود كه ری بار ديگر در سال 786 ه. ق به دست سپاهيان تيمور به ويرانه ای بدل شد و از آن پس، ديگر روی آبادی به خود نديد. ويرانه های ری قديم هنوز نزديک شهر كنونی ری باقی است.
 شهر ری از قديم مركز و كانون علم و ادب بوده است؛ این خطه شخصيت های علمی و دانشمندان بزرگی چون، محمد زكريای رازی دانشمند، فيلسوف و طبیب نامی قرن سوم و چهارم(251-313 ه. ق.) و کاشف گوگرد و الکل؛ امام فخر رازی فيلسوف، حکیم و شاعر بزرگ قرن پنجم و صاحب کتاب شریف "تفسیر کبیر" و... را در خود پرورده است.
شاعران بزرگ بسیاری نیز از این خطه برخواسته اند که از آن جمله میتوان به غضایری رازی شاعر بزرگ عهد سلطان محمود غزنوی؛ ابوالمفاخر رازی، قوامی رازی، منطقی رازی و در میان ادبا مهمتر از همه شمس قیس رازی صاحب کتاب گرانقدر "المعجم فی معاییر اشعار العجم" (617 ه.ق.) اشاره کرد.
درمیان مشایخ صوفیه و عرفای بزرگی که مولد و موطن آنها به ری میرسد نیز میتوان به : نجم الدین رازی (ملقب به نجم دایه) صاحب کتاب عالیقدر "مرصاد العباد" و از بزرگترین مشایخ صوفیه، یحیی معاذ رازی، شیخ بوبکر رازی، شیخ عبدالله رازی و... اشاره کرد.


یکی از لوکوموتیوهای قدیمی که در مترو شهر ری نگهداری می شود؛ عکس از آنوبانینی
یکی از لوکوموتیوهای قدیمی که در مترو شهر ری نگهداری می شود


منابع:
anobanini
tchto-portal (dot) ir
jjtvn (dot) com
issta (dot) ir
دیوان اشعار، ادیب الممالک فراهانی
طبقات صوفیه، خواجه عبدالله انصاری
تذکره الاولیا، شیخ عطار
تاریخ ادبیات ایران، ادوارد براون
تاریخ ادبیات، استاد ذبیح الله صفا

  آتشکده ری  

در سمت راست جاده ری به ورامین در جنوب شرقی حرم حضرت عبدالعظیم(ع) در نزدیكی روستای قلعه‌نو بر فراز تپه‌ای بلند، بنایی كهنه از دوره ساسانیان خودنمایی می‌كند. این بنای قدیمی بقایای آتشكده بزرگ ری است. یكی از مهمترین آتشكده‌های پیش از اسلام كه به روایت تاریخ طبری از آن قدیمی‌تر وجود ندارد.

ادامه مطلب »

  کتیبه فتحعلی شاه قاجار  

این کتیبه به دستور فتحعلی شاه قاجار حکاکی شده است. فتحعلی شاه که زمان قبل از پادشاهی خویش را در شیراز گذرانده بود، با دیدن نقش برجسته های آن دیار، سه نفر به نام های حجارباشی، نقاش باشی و معمارباشی را مسئول ساخت این کتیبه به همراه دو کتیبه مشابه، یکی در تنگه واشی در فیروزکوه و دیگری در تونل وانا در جاده هراز کرد.
.

ادامه مطلب »

  چشمه علی  

چشمه علی یک از نقاط دیدنی، شهرستان ری به شمار می رود که در حاشیه شهر قرار گرفته است. این چشمه از چندین لحاظ اهمیت دارد. هم به دلیل تبدیل شدن آن به منطقه ای تفریحی و ایجاد پارک و فضای سبز در کنار آن و هم به دلیل وجود چند اثر باستانی در نزدیکی آن. دیوار قدیمی شهر ری دقیقا در بالای چشمه قرار داشته و کتیبه فتحعلی شاه قاجار نیز بر دیواره این چشمه حک شده است.

ادامه مطلب »

  حرم حضرت عبدالعظیم حسنی  

حرم حضرت عبدالعظیم حسنی یکی از مشهور ترین بناهایی است که در استان تهران وجود دارد. بنایی که همه ساله بسیاری از مردم اقصی نقاط کشور برای زیارت آن رهسپار می شوند. بنای اصلی و اولیه نخستین بقعه در نیمه دوم قرن سوم هجری قمری، توسط محمد پسر زید داعی علوی تعمیر اساسی شد.

ادامه مطلب »

  شهرهای استان تهران  

  لیست استانها